۱اوت ۲۰۲۵ - لیندا هالندر، مددکار اجتماعی ۶۴ساله از نیوجرسی، با سابقه خانوادگی قوی برای بیماری قلبی که سبب شده بود چندین نفر از بستگان پدری او تحت جراحی های بزرگ قرار گیرند، پس از یائسگی و افزایش تدریجی کلسترول، تصمیم گرفت که ریسک نکند.یک متخصص قلب به او گفت با توجه به عواملی مانند سن، جنسیت، کلسترول و فشار خون، خطر متوسطی برای یک اتفاق جدی قلبی مانند حمله قلبی در ۱۰سال آینده دارد. گرچه پزشکان معمولاً چنین بیمارانی را به تغذیه سالم و ورزش توصیه می کنند، هالندر فردی ورزشکار و دونده ی حرفه ای بود و رژیم غذایی نسبتاً سالمی داشت؛ کاهش وزن هم نتوانسته بود سطح کلسترول او را پایین بیاورد.
پزشک او پیشنهاد کرد که تست کلسیم شریان کرونری (CAC)- که او قبلاً درباره اش چیزی نشنیده بود- می تواند برآورد دقیق تری از خطر بیماری های قلبی آترواسکلروتیک بدهد. این تست با سی تی اسکن کوتاه و بدون درد، وجود پلاک های چربی در شریان های قلب را مشخص می کند.
زمانی که این پلاک ها پاره شوند، ممکن است موجب لخته های خون و در نتیجه حمله قلبی شوند. این اسکن می تواند تعیین کند که آیا مصرف داروی استاتین برای هالندر مفید خواهد بود یا نه، چرا که استاتین ها به کاهش و پیشگیری از پلاک های بیشتر کمک می کنند.
دکتر مایکل بلاها، مدیر مشترک برنامه‌ی پزشکی پیشگیرانه بیماری های قلبی در دانشگاه جانز هاپکینز، می گوید: «سال به سال تعداد بیشتری از افراد از این تست استفاده می کنند.» طبق گزارش گروه تحقیقاتی او، تعداد تست ها از سال ۲۰۰۶تا ۲۰۱۷چهار برابر شده و جست و جوهای گوگل درباره ی آن نیز رشد چشمگیری داشته است.
با این حال، دکتر بلاها معتقد است که: «با توجه به ارزش این تست، هنوز استفاده ی کافی از این تست نمی شود.» یکی از دلایل این موضوع هزینه ی آن است که معمولاً بین ۱۰۰تا ۳۰۰دلار است و اغلب توسط بیماران از جیب خودشان پرداخت می شود. مدیکر بندرت هزینه آن را پوشش می دهد، اگرچه برخی پزشکان معتقدند که باید این کار را بکند.
بیمارانی که نمرهCAC صفر دارند- یعنی هیچ رسوب کلسیمی در شریان های خود ندارند-ریسک بسیار کمی دارند و نیازی به داروهای کاهنده ی کلسترول ندارند. اما نمره ی هالندر در حدود ۵۰بود؛ نه چندان بالا ولی قابل توجه. او گفت: «این اولین نشانه از وضعیت داخل شریان های من بود».
با وجود تفاوت‌هایی در گایدلاین های پزشکی، متخصصان قلب معمولاً برای بیمارانی با نمره ی بالاتر از صفر داروی استاتین تجویز می کنند، و زمانی که نمره بالاتر از ۱۰۰باشد، نسخه ی قوی تری از استاتین‌ها را توصیه می کنند. نمره ی بالاتر از ۳۰۰نشان دهنده ی خطر نزدیک به افرادی است که پیش تر حمله قلبی داشته اند و درمان های تهاجمی تری نیاز دارند.
هالندر از آن زمان دوز پایینی از «روسوواستاتین» با نام تجاری Crestorرا مصرف می کند، در کنار دارویی غیراستاتینی به نام «اولوکوماب» با نام تجاری Repathaکه به شکل تزریقی تجویز می شود.
این همان روش ایده آل استفاده از تست کلسیم است. این تست برای غربالگری همه ی افراد نیست؛ بلکه برای بیماران بدون علائم، بین ۴۰تا ۷۵سال، که سابقه ی حمله قلبی یا سکته ندارند و هنوز داروی کلسترول مصرف نمی کنند، طراحی شده است.این تست به یک پرسش مشخص پاسخ می‌دهد: استاتین مصرف کنم، یا خیر.
آیا باید داروهای کاهنده کلسترول مصرف کنیم؟ اسکن کلسیم راهنمایی می کند
اگر پزشک ریسک بیماری قلبی آترواسکلروتیک را در ۱۰سال آینده ۵ درصد یا کمتر تخمین بزند، نیازی به دارو نیست. اما اگر این ریسک بالای ۲۰ درصد باشد، طبق گفته دکتر فیلیپ گرین‌لند، متخصص قلب از دانشگاه نورث‌وسترن، «هیچ شکی نیست که خطر به اندازه ای بالاست که مصرف دارو توجیه پذیر است».
او می‌گوید: محدوده‌ی بین این دو عدد، یعنی ریسک «مرزی» بین ۵ تا ۷.۵ درصد و ریسک «میانی» بین ۷.۵ تا ۲۰ درصد، جایی است که تصمیم گیری سخت تر می شود.
اما چرا باید اسکن کلسیم را به این ارزیابی‌های خطر اضافه کرد؟ این ارزیابی ها پیش از این هم عواملی مانند دیابت و سیگار کشیدن را در نظر می گرفتند.
دکتر بلاها توضیح داد: «نمرات ریسک از مدل های ریاضی و جمعیت های گسترده استخراج می شوند. اما اعمال آن ها به یک فرد خاص محدودیت های زیادی دارد».
در مقابل، اسکن کلسیم، تصویری از شریان‌های فردی را نشان می دهد. دکتر الکساندر ژوتلین، متخصص قلب در دانشگاه نورث وسترن، تصاویر را به بیمارانش نشان می دهد تا رسوبات کلسیم روشن تر را ببینند.
بسیاری از بیماران از مصرف داروهای استاتین اجتناب می کنند چون علائمی ندارند یا نمی خواهند دارویی را تا آخر عمر مصرف کنند. با اینکه استاتین ها سابقه ای مؤثری در کاهش حملات قلبی، سکته و مرگ های قلبی دارند.
در یک بررسی در سال ۲۰۱۹، از میان ۵۷۰۰ بزرگسال که مصرف استاتین به آن ها توصیه شده بود، یک چهارم تحت درمان نبودند. ۱۰ درصد از مصرف استاتین خودداری کرده بودند و ۳۰ درصد مصرف را قطع کرده بودند، اغلب به دلیل ترس از عوارض جانبی.
درد عضلانی از شکایت های رایج استاتین‌هاست. اما گزارش انجمن قلب آمریکا، نرخ این درد را بین ۵ تا ۲۰ درصد تخمین زده است. بررسی ها نشان داده اند که میزان درد عضلانی در مصرف کنندگان استاتین یا دارونما تفاوت زیادی ندارد. دکتر ژوتلین می گوید: «خطر واقعی برای درد عضلانی بسیار کمتر از آن چیزی است که تصور می‌شود».
هرچند برای بیماران دارای درد، این حرف ها آرام بخش نیست؛ اما پزشکان معتقدند کاهش دوز یا تغییر دارو می تواند این مشکل را حل کند. بعضی افراد هم با داروهای غیراستاتینی نتیجه ی بهتری می گیرند.
برای مثال لیندا هالندر دچار «گرفتگی عضلانی بود که شب ها از خواب بیدارش می کرد.» پزشکش مصرف دارو را کاهش داد، حالا او Crestor را سه روز در هفته مصرف می کند و دو بار در ماهRepatha تزریقی را استفاده می کند.
البته، مطالعات تصادفی و گسترده برای بررسی تأثیر نهایی اسکن کلسیم بر کاهش حملات قلبی انجام نشده اند. به همین دلیل، برخی نهادهای علمی آن را توصیه می کنند، اما گروه مستقل پیشگیری ایالات متحده معتقد است شواهد کافی برای استفاده ی گسترده وجود ندارد.
این نوع مطالعات بسیار پرهزینه و پیچیده اند و شرکت های دارویی هم تمایلی به تأمین مالی آن ها ندارند، چون ممکن است نتایج نشان دهد بیماران با نمره صفر به دارو نیازی ندارند.
با این حال، یک مطالعه در استرالیا نشان داد بیمارانی که اسکن کلسیم انجام داده بودند، بعد از سه سال سطح کلسترول پایین تر و ریسک بیماری قلبی کمتری نسبت به کسانی که آزمایش نداده بودند، داشتند.
دکتر گرین‌لند درباره ی این مطالعه می گوید: «این تست منجر به تجویز بیشتر استاتین، تعهد بهتر به مصرف دارو، پیشرفت کمتر آترواسکلروز و کاهش رشد پلاک می شود».
نگرانی دیگر درباره افراد بالای ۷۵سال است. بیشتر آن‌ها پلاک شریانی دارند و سودمندی این اسکن «واضح نیست.» چون سالمندان اغلب با بیماری های مزمن زیادی مواجه هستند، کنترل کلسترول شاید در اولویت پایین تری قرار گیرد.
یک مطالعه جدید درباره ی افراد بالای ۷۵سال، در حال بررسی ارتباط بین استاتین‌ها، اسکن کلسیم و زوال عقل است.
در این بین، متخصصان قلب اسکن کلسیم را ابزاری مؤثر می دانند. دکتر ژوتلین می گوید: «بسیار ناامید کننده است. داروهای استاتین ارزان، ایمن و مؤثرند و در هر داروخانه ای یافت می شوند. اگر نتایج اسکن کلسیم تأثیرگذارتر از ارزیابی های ریسک معمول باشد، شاید افراد بیشتری به مصرف آن ها رضایت دهند».
برای مثال استیفن پاتریک، مدیر اجرایی بازنشسته ۷۰ساله که با وجود ورزش و تغذیه، سطح کلسترولش بالا رفت. پزشک برای او اسکن کلسیم تجویز کرد و مشخص شده که نمره او ۱۷۶ است. اکنون اوروزانه «آتوروواستاتین» (Lipitor) مصرف می کند و کلسترولش به شدت کاهش یافته است. او گفت: «شاید بدون این آزمایش هم دارو را امتحان می کردم، اما نمره کلسیم باعث شد بیشتر دقت کنم».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250801/This-test-can-see-a-heart-attack-in-your-future.aspx